Co to jest ponowny autozapis i dlaczego dotyczy każdej firmy
Pracownicze Plany Kapitałowe działają na zasadzie domyślnego uczestnictwa: pracownik w wieku 18–55 lat jest zapisywany automatycznie, a jeśli nie chce oszczędzać, składa pracodawcy deklarację o rezygnacji. Ustawa o PPK przewiduje jednak, że taka deklaracja nie jest wieczna – co cztery lata, licząc od 2023 r., wszystkie rezygnacje tracą moc i pracodawca ma obowiązek ponownie objąć wpłatami każdego, kto nie złoży nowej deklaracji (art. 23 ust. 5 i 6 ustawy o PPK). Pierwszy ponowny autozapis odbył się w 2023 r., drugi przypada na 2027 r., a jego kluczową datą jest 1 marca 2027 r.
Dotyczy to każdego pracodawcy, który prowadzi PPK – czyli praktycznie każdej firmy zatrudniającej choć jedną osobę na etacie lub oskładkowanym zleceniu, z wyjątkiem mikroprzedsiębiorców, u których wszyscy zatrudnieni zrezygnowali, i firm prowadzących PPE z odpowiednio wysoką składką. W firmie 20-osobowej, w której po autozapisie z 2023 r. w PPK zostało pięć osób, w marcu 2027 r. trzeba będzie obsłużyć piętnaście deklaracji albo piętnaście nowych uczestnictw – i to w ciągu kilku tygodni, w których jednocześnie zamyka się rok podatkowy. Poniżej kalendarz, obowiązki krok po kroku, koszty i lista błędów z 2023 r., których nie warto powtarzać.
przewiń →
| Termin | Obowiązek | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| Do 28 lutego 2027 r. | Poinformowanie osób, które złożyły deklarację o rezygnacji, o ponownym dokonywaniu wpłat od 1 kwietnia 2027 r. (forma dowolna, ale dowód doręczenia konieczny) | Wszyscy zatrudnieni w wieku 18–55 lat z aktywną deklaracją rezygnacji – zarówno uczestnicy PPK, jak i osoby nigdy niezapisane |
| Do 28 lutego 2027 r. | Przyjęcie wniosków osób, które przed 1 kwietnia 2027 r. ukończą 55 lat, a chcą być objęte autozapisem | Zatrudnieni w wieku 55–69 lat |
| 28 lutego 2027 r. | Ostatni dzień obowiązywania wszystkich dotychczasowych deklaracji o rezygnacji – niezależnie od daty ich złożenia | Wszyscy z deklaracją rezygnacji |
| 1 marca 2027 r. | Pierwszy dzień, w którym pracownik może złożyć nową, skuteczną deklarację o rezygnacji | Wszyscy objęci autozapisem |
| Marzec 2027 r. (niezwłocznie) | Zawarcie umowy o prowadzenie PPK w imieniu osób, które nie są uczestnikami (nie miały umowy z powodu wcześniejszej rezygnacji) | Osoby nigdy niezapisane do PPK |
| Wypłata za marzec 2027 r. | Naliczenie i pobranie wpłat od pierwszego wynagrodzenia wypłaconego po 1 marca, jeśli nie wpłynęła nowa deklaracja | Wszyscy objęci autozapisem |
| 1–15 kwietnia 2027 r. | Przekazanie wpłat za marzec do instytucji finansowej | Pracodawca |
| W ciągu 7 dni od złożenia deklaracji | Poinformowanie instytucji finansowej o rezygnacji uczestnika | Pracodawca – przy każdej nowej deklaracji |
Kogo obejmie autozapis – i kogo nie
- Osoby w wieku 18–55 lat z deklaracją rezygnacji – automatycznie. Nie ma znaczenia, czy deklarację złożyły w 2019 r., po autozapisie w 2023 r., czy w styczniu 2027 r. Każda traci moc 28 lutego 2027 r.
- Osoby, które przed 1 kwietnia 2027 r. ukończą 55 lat, ale nie ukończyły 70 – tylko na wniosek złożony pracodawcy do końca lutego; wniosek złożony później pracodawca realizuje na zasadach ogólnych, ale już poza trybem autozapisu.
- Osoby, które ukończyły 70 lat – nie mogą być objęte; wniosek takiej osoby pracodawca pozostawia bez realizacji.
- Zleceniobiorcy podlegający obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu – na tych samych zasadach co pracownicy; studenci do 26 lat bez składek nie są „osobami zatrudnionymi" w rozumieniu ustawy i autozapis ich nie dotyczy.
- Osoby na zwolnieniu lekarskim, urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim – objęte autozapisem, ale wpłaty nalicza się tylko od faktycznie wypłaconego wynagrodzenia (nie od zasiłków).
- Nowo zatrudnieni – podlegają zwykłym zasadom (zapis po 3 miesiącach zatrudnienia), autozapis nie zmienia ich sytuacji.
Obowiązki pracodawcy krok po kroku
- Styczeń – lista osób. Z systemu kadrowego wyciągnij wszystkich zatrudnionych z aktywną deklaracją rezygnacji, z datą urodzenia i statusem (uczestnik PPK z zawieszonymi wpłatami albo osoba nigdy niezapisana). Osobno zaznacz osoby, które skończą 55 lat przed 1 kwietnia 2027 r.
- Luty – informacja. Przekaż każdej osobie z listy pisemną (lub elektroniczną, zgodnie z przyjętym w firmie sposobem) informację o ponownym dokonywaniu wpłat od 1 kwietnia 2027 r. i o możliwości złożenia nowej deklaracji od 1 marca. Zachowaj potwierdzenie odbioru – brak informacji jest naruszeniem ustawy i argumentem pracownika w sporze o „niechciane" potrącenia. Osobom 55+ wyślij informację o możliwości złożenia wniosku do końca lutego.
- 1 marca – przyjmowanie deklaracji. Deklaracja o rezygnacji musi być złożona na piśmie, według wzoru z rozporządzenia Ministra Finansów (z własnoręcznym podpisem pracownika; w firmach z elektronicznym obiegiem dokumentów przyjmuje się także deklarację opatrzoną podpisem kwalifikowanym lub zaufanym – sprawdź stanowisko swojej instytucji finansowej). Każdą deklarację zgłoś do instytucji finansowej w ciągu 7 dni.
- Marzec – zapis nieuczestników. W imieniu osób, które nigdy nie miały umowy o prowadzenie PPK (bo rezygnację złożyły przed zapisem), zawrzyj taką umowę „niezwłocznie" – w praktyce przed naliczeniem pierwszej wpłaty, bo bez umowy nie ma od czego liczyć.
- Lista płac za marzec. Od pierwszego wynagrodzenia wypłaconego po 1 marca nalicz wpłatę pracownika (2%, ewentualnie obniżoną) i pracodawcy (1,5%), chyba że przed wypłatą wpłynęła nowa deklaracja. Jeśli wypłata za luty następuje 10 marca, wpłaty liczysz już od niej – decyduje data wypłaty, nie okres, za który przysługuje.
- Do 15 kwietnia – przelew. Wpłaty za marzec przekazujesz do instytucji finansowej do 15 kwietnia; kolejne – do 15. dnia miesiąca następującego po wypłacie.
- Korekty. Jeśli pracownik złoży deklarację po naliczeniu, ale przed przekazaniem wpłaty, wpłatę zwracasz pracownikowi w najbliższej wypłacie. Jeśli po przekazaniu – środki zostają na rachunku PPK uczestnika, a kolejne wpłaty nie są naliczane.
Ile to kosztuje – wpłaty, podatek, dopłaty
Wpłata podstawowa pracownika wynosi 2% wynagrodzenia brutto (podstawy składek emerytalno-rentowych), pracodawcy – 1,5%. Obie strony mogą zadeklarować wpłaty dodatkowe (pracownik do 2%, pracodawca do 2,5%). Pracownik, którego wynagrodzenie z różnych źródeł nie przekracza w miesiącu 120% minimalnego wynagrodzenia (w 2027 r.: 5 940 zł przy płacy minimalnej 4 950 zł), może obniżyć swoją wpłatę do 0,5% – wpłata pracodawcy pozostaje bez zmian. Wpłata pracodawcy nie podlega składkom ZUS, ale jest przychodem pracownika i podlega PIT – przy stawce 12% to kilkanaście złotych miesięcznie potrącane z pensji netto.
przewiń →
| Pozycja | Miesięcznie | Rocznie |
|---|---|---|
| Wpłata pracownika 2% (potrącana z netto) | 120,00 zł | 1 440,00 zł |
| Wpłata pracodawcy 1,5% (koszt firmy ponad wynagrodzenie) | 90,00 zł | 1 080,00 zł |
| PIT od wpłaty pracodawcy (12%, potrącany z netto pracownika) | 10,80 zł | 129,60 zł |
| Łączne obciążenie pracownika | 130,80 zł | 1 569,60 zł |
| Wpłata powitalna z Funduszu Pracy (jednorazowo, po 3 miesiącach uczestnictwa) | – | 250,00 zł |
| Dopłata roczna z Funduszu Pracy (przy wpłatach co najmniej 3,5% 6-krotności minimalnego wynagrodzenia w roku) | – | 240,00 zł |
| Trafia na rachunek PPK pracownika w pierwszym roku | – | ok. 3 010 zł |
Dla firmy 20-osobowej ze średnim wynagrodzeniem 6 000 zł, w której po autozapisie zostanie – jak wskazują statystyki z 2023 r. – około połowa uprawnionych, dodatkowy roczny koszt to ok. 10 800 zł (10 osób × 1 080 zł). Warto wpisać go do budżetu płac na 2027 r. obok podwyżki płacy minimalnej i nie planować jako „wariantu pesymistycznego": partycypacja w PPK rośnie od lat i pod koniec sierpnia 2026 r. przekroczyła 62% uprawnionych, a po autozapisie w 2023 r. do programu wróciło lub dołączyło ok. 718 tys. osób.
Błędy z autozapisu 2023 r., które wrócą w 2027 r.
przewiń →
| Błąd | Skutek | Jak uniknąć |
|---|---|---|
| Brak informacji do końca lutego albo informacja bez dowodu doręczenia | Naruszenie ustawy, roszczenia pracowników o zwrot potrąceń „bez wiedzy" | Pismo za potwierdzeniem albo e-mail z potwierdzeniem odczytu, lista w aktach |
| Przyjmowanie deklaracji rezygnacji przed 1 marca | Deklaracje nieskuteczne, wpłaty i tak trzeba naliczyć, a potem korygować | Formularze udostępniać od 1 marca, wcześniej tylko informacja |
| Pominięcie osób nigdy niezapisanych (bez umowy o prowadzenie) | Brak umowy = brak wpłat = kara i zaległe wpłaty z odsetkami | Lista z systemu obejmująca obie grupy: uczestników z zawieszeniem i nieuczestników |
| Naliczenie wpłat dopiero od wynagrodzenia za kwiecień | Zaległe wpłaty za marzec, korekta do instytucji finansowej | Decyduje data wypłaty po 1 marca, nie okres, za który przysługuje |
| Zapomnienie o zleceniobiorcach z pełnym ZUS | Ta sama kara co przy pracownikach | Autozapis obejmuje wszystkich „zatrudnionych" w rozumieniu ustawy |
| Brak zgłoszenia nowej deklaracji do instytucji finansowej w 7 dni | Instytucja nalicza wpłaty, rozbieżność w rozliczeniach | Procedura: deklaracja wpływa → tego samego dnia zgłoszenie w portalu instytucji |
| Wniosek osoby 55+ złożony w marcu potraktowany jako spóźniony i odrzucony | Osoba ma prawo przystąpić na zasadach ogólnych | Wniosek po terminie realizować normalnie, tylko poza trybem autozapisu |
Komunikat dla pracowników – co powinien zawierać
Informacja o autozapisie nie ma ustawowego wzoru, ale dobrze przygotowana oszczędza dziesiątki rozmów w marcu. Powinna zawierać: podstawę (ponowny autozapis co 4 lata), datę utraty mocy dotychczasowej deklaracji (28 lutego 2027 r.), datę, od której wpłaty będą naliczane (pierwsza wypłata po 1 marca), wysokość wpłat pracownika i pracodawcy w złotych dla typowego wynagrodzenia w firmie, informację o dopłatach z Funduszu Pracy, o możliwości złożenia nowej deklaracji od 1 marca (gdzie, w jakiej formie, do kogo) oraz o tym, że decyzja jest dobrowolna i nie wpływa na zatrudnienie. Osobny akapit dla osób 55+: wniosek do końca lutego. Komunikat podpisuje pracodawca lub osoba z pełnomocnictwem; do akt trafia kopia z listą odbiorców.